Ciddi hastalık riski taşıyanlar

COVID-19 nedeniyle ciddi hastalık riski taşıyan kişiler için tavsiye
Norveç Halk Sağlığı Enstitüsü (FHI), COVID-19 nedeniyle ciddi hastalık
riski taşıması muhtemel kişilerin bulunduğu grupları gözden geçirmeyi
düşünmektedir. Riski artıran yaşlar ve temel koşullar yazıda daha ayrıntılı
olarak anlatılmıştır. Verilen tavsiye, genel olarak nüfusta enfeksiyon
oranındaki artışla veya insanların yaşadığı yerel yayılımdaki artış
neticesinde şekillenmiştir. Enfeksiyon oranı şu anda Norveç genelinde
düşük seyretmektedir. İş yerleri veya belirli bölgeler ya da belediyeler gibi
yerlerde yerel salgınlar yaşanabilir. Enfeksiyonun nüfus içinde yayılma
oranı, bölge sağlık görevlisi ve FHI tarafından birlikte izlenmektedir.


İnsanların yapmaları veya yapmamaları gereken konulara ilişkin tavsiyeler
iki ana grup için özetlenmiştir:
• Nispeten yüksek risk altındaki kişiler
• Orta-yüksek risk altındaki kişiler


Nispeten yüksek risk altındaki kişiler
Hafif enfeksiyonları varsa nispeten yüksek risk taşıyan kişiler hayatlarını
seyahat, iş ve etkinliklere gitmek gibi herkesle aynı şekilde yaşamaya
devam edebilir. Ancak bu gruptaki kişilerin özellikle şunlara dikkat etmeleri
gerekir:
• Yakınlarınız dışındaki kişilerle güvenli mesafenin sürdürülmesi
• El ve öksürme hijyeninin sürdürülmesi
• Kötü hissettiğinizde evde kalınması
Sosyal etkinliklere katılmadan önce önerileri uygulayıp
uygulayamayacağınızı düşünün.


Nispeten yüksek risk ve yüksek enfeksiyon oranında
Enfeksiyon oranı yüksekse riski nispeten yüksek olan herkes diğer kişilerle
temasını genel olarak azaltmaya çalışmalıdır. Ancak yakınlarınızla normal
şekilde sosyalleşebilir, seyahat edebilir ve diğer insanlarla vakit
geçirebilirsiniz. Sizin ve yakınlarınızın sosyal mesafe ve el ve öksürük
hijyeni ile ilgili genel tavsiyelere uymanız önemlidir. Örneğin çok sayıda
kişinin bir araya geldiği yerlere (otobüs, tramvay, metro ve alışveriş
merkezleri gibi) gitmemelisiniz veya böyle bir yere giderseniz sadece daha
az kişinin olduğu yerleri ziyaret etmelisiniz. Bazı kişilerin iş yerlerine uyum
sağlamaları hakkında işverenleriyle görüşmeleri gerekebilir.


Orta/yüksek risk taşıyan kişiler
Enfeksiyon oranı düşükse riski orta veya yüksek seviyede olan herkes diğer
kişilerle temasını genel olarak azaltmaya çalışmalıdır. Ancak yakınlarınızla
normal şekilde sosyalleşebilir, seyahat edebilir ve diğer insanlarla vakit
geçirebilirsiniz. Sizin ve yakınlarınızın sosyal mesafe ve el ve öksürük
hijyeni ile ilgili genel tavsiyelere uymanız önemlidir. Örneğin çok sayıda
kişinin bir araya geldiği yerlere (otobüs, tramvay, metro ve alışveriş
merkezleri gibi) gitmemelisiniz veya böyle bir yere giderseniz sadece daha
az kişinin olduğu yerleri ziyaret etmelisiniz. Bazı kişilerin iş yerlerine uyum
sağlamaları hakkında işverenleriyle görüşmeleri gerekebilir.


Nüfusta orta/yüksek risk ve yüksek enfeksiyon oranında
Enfeksiyon oranı yüksekse orta veya yüksek risk taşıyan herkes kendisini
izole etmelidir. Kendini izole ettikleri ve sağlıklı oldukları sürece yine de
yakınlarınızla birlikte yürüyüşe çıkabilir ve onlarla normal bir şekilde
sosyalleşebilirsiniz. El ve öksürük hijyeni ile ilgili önerilere uygun hareket
etmeniz özellikle önemlidir. Yakınlarınız dışındaki kişilerle aranızdaki sosyal
mesafeyi daha fazla (örneğin 2 metre) tutmalısınız ve başka bir kişiden
alışverişinizi sizin için yapmasını istemelisiniz. Bazı yerlerde gönüllü kişiler
bu konuda size yardım edebilir.


Yakınlarınız her gün birçok insanla karşılaşıyorsa onlardan daha da uzak
bir mesafede bulunmalısınız. Bu mümkün değilse geçici olarak başka bir
yerde yaşayarak yardım alabilirsiniz. İş yerinize uyum sağlamak için bu
mümkün değilse doktorunuz size hastalık izni vermeyi düşünebilir.


Düşük veya orta/yüksek risk oranında
Risk seviyeleri grup düzeyinde değerlendirilir. Gruplar içinde önemli bireysel
farklılıklar olabilir. Bu konuyla ilgili sorunuz varsa doktorunuz sizi ilgilendiren
riskleri gözden geçirebilir.


Nispeten yüksek risk altındaki gruplar
• 65-80 yaşındakiler (özellikle 70 yaş üstü) veya
• 50-65 yaşındakiler ve 65 yaşının altındakiler kronik hastalıklardan
birini taşıyanlar:
o Kalp-damar hastalıkları (etkin şekilde kontrol altına alınan
yüksek tansiyon dışında)
o Morbid obezite
o Diyabet
o Kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliği
o Kronik akciğer hastalığı (etkin şekilde kontrol altına alınan astım
dışında)
o Kronik karaciğer hastalığı
o Kemoterapi, radyoterapi ve otoimmün hastalıklarla ilgili
immünosupresif terapi benzeri immünosupresif tedavi


50 yaşın altındaki kişiler COVID-19 kaynaklı ciddi hastalıklar bakımından
düşük risk grubundadır. Ancak bazı kişilerin kötü yönetilen rahatsızlıkları
veya temel bazı hastalık kombinasyonları varsa daha yüksek risk altında
olabilirler.


Orta-yüksek risk grupları
• 80 yaşın üzerindekiler veya
• Bakım evi sakinleri ya da
• 66-80 yaş aralığındakiler ve 66 yaşının altındakiler kronik
hastalıklardan birini taşıyanlar veya 50-65 yaş aralığındakiler ve 50
yaşının altındakiler kronik hastalıklardan ikisini veya daha fazlasını
taşıyanlar:
o Kalp-damar hastalıkları (etkin şekilde kontrol altına alınan
yüksek tansiyon dışında)
o Morbid obezite
o Diyabet
o Kronik böbrek hastalığı ve böbrek yetmezliği
o Kronik akciğer hastalığı (etkin şekilde kontrol altına alınan astım
dışında)
o Kronik karaciğer hastalığı
o Kemoterapi, radyoterapi ve otoimmün hastalıklarla ilgili
immünosupresif terapi gibi immünosupresif tedavi veya
• Yaştan bağımsız olarak altta yatan ciddi tıbbi rahatsızlıklar*:
o Halihazırda kanser olanlar, kanser tedavisi devam eden veya
yakın zamanda bitmiş kişiler (özellikle immünosupresif terapi,
akciğerlere yönelik radyoterapi veya kemoterapi). Kan kanseri
olan kişiler, diğer tür kanser hastalarından daha yüksek risk
grubundadır. Öksürmede ciddi zorlanmaya veya akciğer
işlevinin bozulmasına neden olan nörolojik veya kas
bozuklukları (ALS gibi)
o Ciddi solunum yolu enfeksiyonu riskine neden olan konjenital
immün yetmezlik (kararsız faz)
o Bağışıklık sistemi için önemli olan hücrelerle veya organlarla
kan bozuklukları
o Kemik iliği veya organ nakli hastaları
o HIV enfeksiyonu (düşük CD4 sayımı)
o Böbrek veya karaciğer işlevinde ciddi bozukluk
o Doktor tarafından değerlendirilen diğer rahatsızlıklar

  • Norveç Halk Sağlığı Enstitüsü, tedbirli bir yaklaşım sergilediği için
    yukarıdaki listeye riski artıran bazı ciddi tıbbi rahatsızlıkları eklemiştir.
    Ancak şu anda burada belirtilen rahatsızlıklardan herhangi biriyle ilgili ciddi
    hastalık riskinde artışı gösteren bir çalışma yoktur

Son güncelleme tarihi: Temmuz 2020

Kaynak/çeviri: helsenorge.no